Het verhaal van het miljardencontract van de NMBS kent ondertussen een vervolg. De Raad van State diende zich terug te buigen over de gunning van dit belangrijk contract in twee procedures die door de twee overgebleven inschrijvers werden ingeleid (RvS 19 september 2025, nr. 264.231 en RvS 24 september 2025, nr. 264.315).

Even ter herinnering: in de hier besproken zaak werd het gunningscriterium “technische kwaliteit” beoordeeld volgens meer- of minwaarden ten opzichte van de verwachtingen van de NMBS. Deze beoordelingen werden vervolgens omgezet in een puntenscore. Het probleem was echter dat het niet duidelijk was op welke manier de beoordelingen werden omgezet in puntenscores voor het betrokken gunningscriterium.

De NMBS had zich inderdaad beperkt tot het geven van globale puntenscores, zonder enig detail. Nadat deze beslissing werd geschorst door de Raad van State, ging de aanbestedende overheid over tot een nieuwe evaluatie, ditmaal rekening houdend met het standpunt van het schorsingsarrest. De meer- of minwaarden werden verdeeld in een “beperkte meer- of minwaarde” (+/-), een “(normale) meer- of minwaarde” (++/–) of een “belangrijke meer- of minwaarde” (+++/—). Aan elke inschrijver werd eenzelfde mediaanscore toegekend van 18/36 punten, waarna 0,1 punt zou worden bijgegeven of afgetrokken naargelang een meer- of minwaarde werd vastgesteld.

Opnieuw werd dezelfde onderneming, zoals na de eerste evaluatie, aangeduid als voorkeursbieder. De geweerde inschrijvers stelden hierop een tweede vordering tot schorsing in en verdedigden het standpunt dat de NMBS door haar nieuwe werkwijze de initiële beoordelingsmethode had gewijzigd ten opzichte van hetgeen oorspronkelijk in de opdrachtdocumenten was vermeld.

De Raad van State oordeelde evenwel dat de aanbestedende overheid gradaties kan geven aan de meer- of minwaarden, waarbij een ‘belangrijke’ meer- of minwaarde zwaarder zal doorwegen in de globale score dan een ‘beperkte’ of ‘normale’ meer- of minwaarde.

Bovendien werden de meer-of minwaarden op een objectieve wijze omgezet in een puntenscore. De Raad van State aanvaardde de stelling van de NMBS dat de helft van de maximaal te behalen score (18 op 36 punten) als beginscore een redelijk uitgangspunt is waarbij, als er globaal meer minwaarden zijn, de score lager is dan 18/36, en als er globaal meer meerwaarden zijn, de score hoger is dan 18/36, zodat het eindresultaat afhangt van het relatieve verschil tussen de offertes.

Voorts maakte de NMBS aannemelijk dat de keuze om de vastgestelde meer- of minwaarden cijfermatig te vertalen naar een waarde van 0,1 punt aan een meerwaarde of een minwaarde gerechtvaardigd is in het licht van de concrete verschillen die de aanbestedende overheid heeft vastgesteld tussen de offertes. De toekenning van een grotere waarde dan 0,1 punt zou tot gevolg hebben dat de werkelijke kwalitatieve verschillen tussen de offertes zouden worden overdreven, en het toekennen van een lagere waarde dan 0,1 de kwalitatieve verschillen tussen de offertes niet afdoende zou weergeven, zodat  het gunningscriterium als het ware zou geneutraliseerd worden.

De omstandigheid dat de nieuwe toegekende scores, als gevolg van de cijfermatige vertaling van de vastgestelde meer- en minwaarden, (licht) gewijzigd zijn ten opzichte van de scores in de eerste evaluatieronde, terwijl de vastgestelde min- en meerwaarden ongewijzigd zijn gebleven, doet aan het voorgaande geen afbreuk. De Raad nam aan dat de werkwijze van de NMBS geen risico op favoritisme inhield en niet de bedoeling had de in de eerste evaluatieronde vastgelegde rangschikking en score te willen bekrachtigen.

De oorspronkelijk aangeduide voorkeursbieder blijft dus gehandhaafd en de twee andere inschrijvers belanden in de “wachtkamer”, waar zij ongetwijfeld met spanning het verloop van de verdere onderhandelingen met de begunstigde inschrijver zullen gadeslagen.

Elke aanbestedende overheid zal er moeten over waken bij de omzetting van een beoordeling in meer- of minwaarden naar een puntensysteem, dat deze omzetting transparant gebeurt en op een objectieve basis is gesteund.

Willy Abbeloos
Of Counsel Tender Law